Μετρητής

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterΣήμερα5582
mod_vvisit_counterΧθές6789
mod_vvisit_counterAll6002091
°F | °C
invalid location provided
ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΟΠΤΙΚΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Μια άλλη οπτική του κόσμου είναι εφικτή.  Για να μπορέσει να γίνει πραγμα­τικότητα είναι απαραίτητο πρώτα να διαλυθεί μια ψευδαίσθηση: ο μύθος της ηγεμονίας της δυτικής νεωτερικότητας, η οποία έχει προκαλέσει τα μεγάλα δεινά που υποφέρουμε, όπως διακηρύσσουν τρεις δυτικοί φιλόσοφοι, ο Χάμπερμας, ο Χελντ και ο Κιμλίκα. «Η παγκοσμιοποίηση», υπογραμμίζουν, έχει οδηγήσει τη Δύση σε μια κακοήθη εκμετάλλευση των εργαζομένων», «σε απειλές κατά του φυσικού περιβάλλοντος και σε παγκόσμιες αδικίες σε μια κοινωνία κακώς δομημένη». Μπροστά σε αυτά τα κακά, συνετίζουν οι συγγραφείς, συνήθως αντιδρούμε «καταφεύγοντας στις παραδόσεις που οδη­γούν στη μη ανεκτικότητα και τον θρησκευτικό φονταμενταλισμό».

Απέναντι σε αυτήν την κατάσταση, το μόνο που προτείνουν οι τρεις φιλόσοφοι είναι κάτι απλό: «να ενδυναμωθούν οι ισχύοντες διεθνείς θεσμοί και να δημιουργηθούν νέοι» διότι, παραθέτω, «η μεγάλη πρόκληση του 21ου  αι­ώνα είναι η διαμόρφωση μιας παγκόσμιας τάξης στην οποία τα ανθρώπινα δι­καιώματα θα αποτελούν πραγματικά τη βάση του δικαίου και της πολιτικής».

Η «Διακήρυξη» που σχολιάζω είναι, κατά τη γνώμη μου, σωστή σε ό,τι αφορά τα δεινά που έχει προκαλέσει η νεωτερικότητα του δυτικού καπιταλισμού. Είναι όμως σωστή και ως προς τη θεραπεία που προτείνει; Όχι. Πι­στεύω ότι είναι απολύτως ανεπαρκής. Δεν θα αρκούσαν οι καλές προθέσεις, όπως ίσως πιστεύουν οι τρεις συγγραφείς, για να επιτευχθεί αυτή η νέα τά­ξη που θα βασίζεται στα παγκόσμια ανθρώπινα δικαιώματα, τα οποία έχουμε δει τόσες φορές να παραβιάζονται.

Μπροστά στα δεινά που προκαλεί ο καπιταλισμός, νομίζω ότι η μόνη λύ­ση είναι να... προχωρήσουμε προς μια παγκόσμια τάξη διαφορετική και μά­λιστα αντίθετη προς τον παγκόσμιο καπιταλισμό. Θα ήταν μια πλουραλιστική τάξη που θα ανταποκρίνονταν στην πολλαπλότητα των πολιτισμών. Γιατί η λεγόμενη «πολιτισμική παγκοσμιοποίηση» δεν ήταν έργο μιας ορθολογικής και ελεύθερης επικοινωνίας σε μια υποτιθέμενη παγκόσμια κουλτούρα. Σή­μανε, αντιθέτως, για πολλούς λαούς την αποξένωση σε τρόπους ζωής που δεν είχαν επιλέξει. Γι' αυτό και η τάση προς μια παγκόσμια κουλτούρα συνοδεύεται συχνά από μια αντίδραση στην ηγεμονία της δυτικής κουλτούρας. Διεκδικεί έτσι η κάθε κουλτούρα την ελευθερία της να καθορίζει τους δικούς της σκοπούς, υπερασπίζοντας την αναντικατάστατη αξία των διαφορετικών πολιτισμικών ταυτοτήτων.

Γιατί η ηγεμονία του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού συνδέεται με συνέπειες καθόλου επιθυμητές, όπως η κα­ταστροφή της φύσης από την τεχνολογία, η υπεροχή μιας εργαλειακής λογικής απέναντι στην θεωρητική επιστήμη, και, σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο, η κυριαρχία του εγωιστικού ατομικισμού απέναντι στο κοινό καλό.

Ποια θα μπορούσε να είναι η εναλλακτική; Όποια και να ήταν θα έπρεπε να είναι μια που θα εξαφάνιζε, ή του­λάχιστον θα ελάττωνε, τα δεινά που έχει προκαλέσει η υποτιθέμενη παγκόσμια κουλτούρα του σύγχρονου καπιταλισμού. Όποια και να ήταν θα έπρεπε να εκκινεί από μια αφετηρία διαφορετική ή μάλιστα αντίθετη από αυτήν της σύγχρονης Δύσης.

Αυτό θα σήμαινε μια επαναξιολόγηση της λατινοαμε­ρικάνικης σκέψης μας, κάτι που θα είχε διάφορες επιπτώ­σεις. Μία θα ήταν η αντίδραση, είτε σιωπηλή είτε βίαιη, απέναντι στο άλλο. Ή θα μπορούσε, αντίθετα, να γίνει μερική αφομοίωση της άλλης κουλτούρας σε μια πολιτισμική ανάμειξη, αν και στο βάθος θα μπορούσε να διατηρη­θεί μια κάποια αντίσταση. Θα παρουσιάζονταν συνεπώς δύο δυνατότητες: η αντίσταση στον κυρίαρχο ή η αποδοχή με κάποιον τρόπο της κυριαρχίας του σε μια πολιτισμική ανάμειξη. Τόσο στη μία όσο και στην άλλη περίπτωση, ο κυριαρχούμενος θα ξαναβρεί την αξιοπρέπεια του απέ­ναντι στον κυρίαρχο. Έτσι μπορεί να δημιουργηθεί μια αντίθεση ανάμεσα σε δυο κουλτούρες; την κουλτούρα του κυρίαρχου και τις κουλτούρες που έχουν υποταχθεί από αυτόν. Γιατί απέναντι στη σύγχρονη δυτική κουλτού­ρα άλλες κουλτούρες έχουν δείξει αξίες συγκρίσιμες ή και ανώτερες. Ας πάρουμε ένα παράδειγμα: τους ιστορι­κούς πολιτισμούς που αναπτύχθηκαν στην ιθαγενική Αμε­ρική, Απέναντι στη σύγχρονη Δύση, οι ινδοαμερικάνικοι πολιτισμοί εξέφραζαν μια διαφορετική κοσμοθεώρηση. Πέρα από τις διαφορές τους, είχαν κοινά σημεία που θα μπορούσαν να ληφθούν ως μια εναλλακτική απέναντι στη σύγχρονη δυτική σκέψη. Έτσι, σε αντίθεση με τη δυτική νεωτερικότητα, παρουσιάζουν έναν άλλο τρόπο σκέψης βασισμένο σε μια διαφορετική παράδοση. Αυτή εκδηλώ­νεται στην Ινδοαμερική, όπου υπάρχει ένας άλλος τρόπος να βλέπεις και να βιώνεις τον κόσμο. Είναι η σκέψη των αυτοχθόνων λαών της Αμερικής. Και η σκέψη αυτών των λαών παρουσιάζει μια μεγάλη αντίθεση απέναντι στην σκέψη της δυτικής νεωτερικότητας.

ΠΑΛΛΑΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ - ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ ΑΠΕ - ΜΠΕ